In wat voorafging maakte je kennis met je rechten als patiënt. Normaal oefen je die rechten volledig zelf uit. Maar soms is dat niet mogelijk. In drie gevallen wordt een vertegenwoordiger aangesteld: als de patiënt minderjarig is, als hij onbekwaam verklaard wordt of gelijkgesteld met een minderjarige, en als hij (tijdelijk) wilsonbekwaam wordt door een coma of dementie.

1. De patiënt is minderjarig

De rechten van minderjarigen worden uitgeoefend door de ouders of voogd. Toch moet de beroepsbeoefenaar beoordelen of de minderjarige niet oud en rijp genoeg is om zelf zijn rechten op te nemen. In heel wat situaties is dat best mogelijk.

2. De patiënt heeft een beschermingsstatuut van verlengde minderjarigheid of van onbekwaamverklaring

Verlengde minderjarigheid is een beschermingsstatuut voor personen met een ernstige mentale handicap van bij de geboorte of de eerste levensjaren. Onbekwaamverklaring is bedoeld voor personen die zeer ernstig en aanhoudend psychisch ziek zijn én personen met een zeer diepe mentale handicap.

Wanneer de patiënt een beschermingsstatuut heeft van verlengde minderjarigheid of onbekwaamverklaring waarbij er een vertegenwoordiger is aangesteld, dan is het deze wettelijke vertegenwoordiger die voor de patiënt plaatsvervangend optreedt. De ouders of de voogd oefenen het vertegenwoordigingsrecht uit. De beroepsbeoefenaar moet de verlengd minderjarige of de onbekwaamverklaarde patiënt zoveel mogelijk betrekken bij het uitoefenen van zijn rechten.

3. De patiënt is een wilsonbekwame meerderjarige

Wilsonbekwame meerderjarigen zijn volwassenen die zelf niet in staat zijn hun rechten uit te oefenen. Dat komt bijvoorbeeld door dementie of coma. Of iemand wilsbekwaam is of niet, wordt door een beroepsbeoefenaar beoordeeld. Toch moet ook de wilsonbekwame meerderjarige patiënt zoveel mogelijk betrokken worden bij het uitoefenen van zijn rechten.

Even samenvatten: door wie worden je rechten opgenomen?